నువు వినగలిగితే
నా గుండె శబ్దాన్ని విను
అది ఏం చెప్తుందో
నీకు మాత్రమే తెలుస్తుంది

నువు చూడగలిగితే
నా అంతరాత్మలోకి తొంగి చూడు
నీ కోసం
పరితపిస్తూ కనిపిస్తుంది

నువు చదవగలిగితే
నా తలలోకి దూరిపో
నేనెంతగా ఆలోచిస్తున్నానో
తెలుస్తుంది

నువు నా నాడులలో
ఉరకలెత్తే రక్తాన్ని చూస్తే
అది నీకోసం ఎంతలా
ఎగిసి పడుతోందో తెలుస్తుంది.

నువు నా కళ్ళల్లోకి చూస్తే
వాటి వెనక నీ ప్రతిబింబమే కనిపిస్తుంది

ఇంత సంతోషానికి  కారణమైన నిన్ను
సొంతం చేసుకొనేది ఎపుడు


మతమన్నది లోకానికి హితమైతే, మారణహోమాలేల?
                               డాక్టర్‌ దేవరాజు మహారాజు

''గాడిద లొట్టపిట్ట అయితదా అన్న అనుమానమే వద్దు. రాజకీయం మందుదింటే ఏది ఏదన్న గావొచ్చు'' - 1970లో తెలంగాణ ప్రజల భాషలో నేను ప్రచురించిన కవితా చరణం! రాజకీయాల్లోకి పౌరాణిక పాత్ర అయిన రాముణ్ణి లాగొచ్చు. చరిత్ర నుండి బాబర్‌ (బాబ్రీ)ని లాగొచ్చు. మహిమల్ని లాగొచ్చు. మతాల్ని లాగొచ్చు. మత కలహాల పేరుతో దేశ ప్రజల భయ భ్రాంతుల్ని కూడా రాజకీయం చెయ్యొచ్చు. అసలైతే చరిత్ర తెలిసిన వారందరికీ తెలుసు. ఈ దేశంలో మత సహనం జాతి సంస్కృతిలో అంతర్భాగమని! రాజకీయం ఒక్కోసారి ఒక్కో విషయంపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. ఉపయోగించుకుంటుంది. మత కలహాల పేరుతో జరిగిన హత్యాకాండల్లోంచి రాజకీయాన్ని మైనస్‌ చేసి చూడండి. చెదురు మదురు సంఘటనలు, చిన్న చిన్న పాతకక్షలు తప్ప, మతాల మధ్య, సామాన్యుల మధ్య నిజంగా కలహాల్లేవ్‌. జరిగింది, జరుగుతూ ఉన్నది అంతా రాజకీయ వారసులు పోటీ పడడమే.
       మతాన్ని సరైన అర్థంలో అవగాహన చేసుకోవడానికి వివిధ మతాలపై చలన చిత్రాలొచ్చాయి. ఒక్కో మతం ఎలా పుట్టింది? ఎందుకు పుట్టింది. ఎలా వ్యాప్తి చెందింది. ఏం సాధించింది? దాని ప్రాథమిక సూత్రాలేమిటి? వంటి విషయాలు ఆలోచించినప్పుడు మనిషి మనిషిగా బతకాలని అన్ని మతాలు చెపుతున్నాయి. వాటి సారాన్ని తెలియజేప్పే కొన్ని ముఖ్యమైన సినిమాలు చూస్తేచాలు. ఎందుకంటే, ఆయా చిత్రదర్శకులు ఎంతో అధ్యయనం చేసి, పరిశోధన చేసి తమకంటూ ఒక నిర్దిష్టమైన అవగాహన ఏర్పరుచుకుని తీశారు కాబట్టి.
'ఇస్లాం ఇన్‌ ఇండియా' అనే సినిమాను దర్శకురాలు షమాజైది రూపొందించారు. భారతదేశపు కోస్తా ప్రాంతాలలో అరబ్బులు వ్యాపారం చేయడం, మహ్మద్‌ బీన్‌ ఖాసిన్‌, సింధ్‌ దాని పరిసర ప్రాంతాల్ని జయించడం, టర్కీ, అఫ్ఘనిస్థాన్‌ల నుండి ఎంతోమంది ఈ దేశాన్ని ఆక్రమించడం, స్థావరాలేర్పరుచుకోవడం, ఇస్లాం మత ప్రాప్తికి, వ్యాప్తికి ఎంతో దోహదం చేశాయి. అలాగే సూఫీ మత నాయకులూ, భక్తులూ అయిన డాటా గంజ్‌ షకర్‌, మొయినొద్దీన్‌ కిస్తీ, బఖ్తార్‌ ఖాకి, బాబా షరీద్‌, సయ్యద్‌ అలా హమాదాన్‌ షమ్స్‌ తబ్రిజి వంటి వారంతా ఈ నేల మీద శాంతి, సంతోషాల్ని నిలిపిపోయారు. అందుకే వేల యేండ్ల నుండి ముస్లిం సంప్రదాయాలు, జీవిత విధానాలు భారతీయ సంస్కృతిలో భాగమయ్యాయి. రెండు గంటల పాటు నడిచే ఈ ఇంగ్లీషు చిత్రాన్ని షమాజైది ప్రతిభావంతంగా తెచ్చారు. ఈమెకు లోగడ శ్యాం బెనెగల్‌ చిత్రాలకు స్క్రిప్టు రాసిన అనుభవముంది. సత్యజిత్‌ రే 'షత్రంజ్‌ కి కిలాడి'కి కాస్ట్యూమ్స్‌ సమకూర్చిన అనుభవముంది. ఎం.ఎస్‌. సత్య 'గరమ్‌ హవా' 'కన్నేశ్వర రామా' 'బరి' వంటి గొప్ప చిత్రాలెన్నింటికో స్క్రిప్టు రాశారు.
ఇలాంటిదే మరో ఫ్రెంచ్‌ సినిమా 'నైస్‌ డి అల్లాV్‌ా' ఇది నైజీరియాలో ఇస్లాం మతవ్యాప్తి గురించి చర్చించింది. ఎలెన్‌ డి లాటర్‌ అనే దర్శకురాలు రూపొందించిన ఈ చిత్రం అల్లాV్‌ా దూత అయిన షేక్‌, ఇస్లాం ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక విశేషాలపై ఇచ్చిన వివరాలు ఉన్నాయి. నాస్తిక వాదులు ముస్లిం విధానాలను విమర్శించడం కూడా చిత్రంలో ఉంది. అంటే విషయాన్ని అన్ని కోణాల్నించి స్పృశించినట్టుగా అనిపిస్తుంది. అయితే ఇస్లాం మతంపై వచ్చిన ఈ రెండు చిత్రాలూ మహిళా దర్శకులే రూపొందించడం విశేషం!
        ప్రకాశ్‌ మెహతా అనే మరో దర్శకుడు బౌద్ధ మతంపై దృష్టిసారించి 'జ్యువెల్‌ ఇన్‌ ద లోటస్‌' రూపొందించాడు. మహాయాన బౌద్ధమత ప్రకారం పద్మం, దాని రంగుల ప్రాముఖ్యత విశ్లేషించాడు. ఈ చిత్రానికి సంబంధించిన చిత్రీకరణ టిబెట్‌లోని బౌద్ధ రామంలో జరిగింది. ''బుద్దిస్ట్‌ కల్చర్‌ అండ్‌ పాలి'' అనే మరో లఘుచిత్రం సుహాసిన్‌ ముఖర్జీ రూపొందించారు. సత్యం, ప్రేమ, స్వేచ్ఛ, మానవత్వం, అహింస వంటి విషయాలపై గౌతమబుద్ధుడిచ్చిన వివరణల్ని దృశ్యమయం చేశాడు. బుద్ధిడి రచనలు, బోధనలు ఏవీ లిఖితపూర్వకంగా లేవు. ఆయన తన శిష్యకోటికి బోధించినవే మౌఖిక ప్రచారాన్ని పొందాయి. బుద్ధుడు పాళీ భాషలో బోధ చేశాడు. అది మార్పులు చెంది 'మగధి' భాష అయ్యింది. 'పాళి' అంటే పవిత్రమైన వాచకం అని అర్థం. ఇది ఇతర భారతీయ మాండలికాలపై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపిందని తర్వాత కాలంలో పరిశోధకులు తేల్చారు. ఇదే బౌద్ధమతానికి సంబంధించి 'ఓషన్‌ ఆఫ్‌ విజ్‌డమ్‌' (జ్ఞాన సముద్రం) అనే మరో లఘు చిత్రం కూడా వచ్చింది. ఇది పద్నాలుగవ దలైలామా టిన్‌జిన్‌ సైమాట్యో జీవిత చిత్రణ. ఆరు మిలియన్ల టిబెట్‌ ప్రజలకు ఏకైక మతనాయకుడిగా ఆయన ఎంతటి ప్రాముఖ్యాన్ని సంపాదించుకున్నారన్నది ఈ చిత్రం చూపుతుంది. బౌద్ధానికి మూలపురుషుడైన బుద్ధుడు హిందువుల దశావతారాల్లో ఒకడు ఎట్లా అయ్యాడు.. అనేది ఎవరూ సినిమా తీసినట్టు లేదు. పోనీ కూలంకశంగా చర్చించినట్టులేదు. బౌద్ధులకన్నా ముఖ్యంగా ఈ విషయం మీద హిందూమత పెద్దలు మాట్లాడాలి. 'ఏ కొంచెం మంచి కనిపించినా మేం వారిని దేవుళ్ళను చేస్తామని' చెపుతారేమో. అలాగైతే జైనుడేం తక్కువ చేశాడు. జైనుణ్ణి మరో అవతారంగా కలుపుకోవాల్సింది. షిరిడి బాబా దాదాపు దేవుడై పూజలందుకుంటున్నాడు. పౌరోహిత్యం నెరిపేవారంతా బాబా గుళ్ళలో ఇమిడిపోయారు. ఓ సినీనటికి గుడికట్టిన మూఢజనం ఏమైనా చేయగలరు. అందుకే ప్రసిద్ధ శాస్త్రవేత్త అంటారు 'విశ్వానికి అంతుందేమో గాని, మూఢత్వానికి లేదు' అని!
         తెలుగు చలనచిత్రాలు ప్రారంభమైన తొలి రోజుల్లోనే, జాతిని చైతన్యం చేయడానికి గూడవల్లి రామబ్రహ్మం కంకణం కట్టుకున్నారు. అంటరాని తనం అడుగంటాలని, కుల వ్యవస్థను కూకటివ్రేళ్లతో పెళ్ళగించి వేయాలని ఒక మహోన్నతమైన సంస్కరణ వాదంతో ''మాలపిల్ల'' చిత్రం రూపొందించారు. బ్రాహ్మణాధిక్యత గల ఆనాటి సమాజంలో మాలల దుస్థితి ఎలుగెత్తి చెప్పడమే కాకుండా, ఇతర కులాల వారు వారిని పెండ్లాడి మనుషులుగా గుర్తించాలని కూడా ఆ చిత్రం సూచించింది. 1938లో వెలువడ్డ 'మాలపిల్ల' తమిళులను కూడా విశేషంగా ఆకర్షించింది. అవి భారత స్వాతంత్య్రం కోసం అహింసా పద్ధతిలో పోరాటం సాగుతున్న రోజులు. సహాయ నిరాకరణోద్యమం, సత్యాగ్రహం నిత్యజీవితంలో భాగమైన రోజులు. ఆనాటి రోజుల్ని ఆనాటి సాంఘిక పరిస్థితుల్ని చిత్తశుద్ధితో, విప్లవ స్ఫూర్తితో చిత్రీకరించారు గూడవల్లి రామబ్రహ్మం. చిత్రం ఇతివృత్తం ఈ విధంగా ఉంటుంది.
         హరిజనుడొకడు గొడుగు వేసుకుని వెళ్ళడం బ్రాహ్మణులకు నచ్చదు. బ్రాహ్మణ పెద్దలు పిలిచి దుర్భాషలాడి చెప్పుతో కొడతారు. హరిజనుల్లో సంచలనం బయలు దేరుతుంది. బ్రాహ్మణాధిక్యతను సహించలేక గుడి తలుపులు తోసుకుని లోనికి వెళ్ళే ప్రయత్నం చేస్తారు. సనాతన వాది ఆలయ ధర్మకర్త మేడిచర్ల సుందర రామశాస్త్రికి విషయం తెలుస్తుంది. ''మాలలు దేవాలయం అపవిత్రం చేస్తుంటే... చూస్తూ ఊర్కోవడమేనా? ఛీ.. ఛీ... మీలో బ్రాహ్మణ రక్తం లేదూ'' అని తన వాళ్ళను దూషిస్తాడు. మరోవైపు దౌర్జన్య రహితంగా బ్రాహ్మణుల కళ్ళు తెరిపించాలని గాంధేయవాది అయిన చౌదరి హరిజనుల్ని సమాధాన పరుస్తుంటాడు. ''పికిలిపిట్టా పేడ పురుగు ఒకటే అవుతుందా? సింహం చీమ ఒకటే అవుతాయా?'' అని బ్రాహ్మణులు తమను తాము పొగడుకుంటారు. ''పంచములు ఆదివాసులయ్యారని, వారే నేడు హరిజనులయ్యారని ఇంకా రేపు ఏమవుతారో'' నని ధర్మకర్త రామశాస్త్రి హేళన చేస్తాడు. ''కిన్నెరలు, కింపురుషులు బ్రహ్మరుషులూ అవుతారేమో''నని.. గేలి చేస్తాడు. అవసరమైతే బ్రాహ్మణులు క్షాత్రం పూనగలరని హెచ్చరిస్తాడు. యుగయుగాలుగా తమదై ఉన్న ఈ తాత్త్విక సంపదను ధార్మిక ఆచారాల్ని పరులకు ఎంతమాత్రమూ అందించబోమని కరాఖండీగా చెప్తాడు. అంతేకాదు చెరువు నీళ్ళు హరిజనుల గూడానికి పోకుండా కట్టుదిట్టం చేస్తాడు. ''బాపనోడికి సుఖంగా తిని కూసునే కర్మ, మాలోడికి బువ్వలేక, నీరులేక మలమలమాడే కర్మ.. ఈ భూమ్మీద ఇదేం న్యాయం'' అని హరిజనులు దేవుడి మీద కూడా తిరుగుబాటు చేస్తారు. ''సుకంగా గుళ్ళో కూసోని ప్రసాదాలు తినమరిగిన దేవుడు కూడా బ్రామ్మల పక్షమే''నని తీర్మానించుకుంటారు. మాలపల్లి చలనచిత్రం వెలువడి సుమారు ఎనభై ఏండ్లు అవుతున్నా మన సమాజంలో మాత్రం మార్పు రావల్సినంత రాలేదు. కుల, మత, ప్రాంతీయ బేధాలు రోజు రోజుకూ పేట్రేగిపోతున్నాయి.
         ఈ సందర్భంలో చెప్పుకోవాల్సిన కన్నడ సినిమా 'ఘటశ్రాద్ద'. ఇది దర్శకుడు గిరీష్‌ కాసరవల్లి తొలి చిత్రం. దీని ఇతి వృత్తమేమిటంటే... బ్రాహ్మణ విధవరాలికి కుటుంబంతో అన్ని సంబంధాలను తెగతెంపులు చేయడం 'ఘటశ్రాద్ద' ముఖ్యోద్దేశం! మనిషి చనిపోయినప్పుడు చేసే వైదిక కర్మలతో ఇది సమానం. కాని భేదం ఏమిటంటే 'పాప పంకిలమైన' ఆత్మ ఇక్కడ సజీవంగా ఉంటుంది. అంటే విధవరాలు బతికి ఉండగానే ఆమెకు శ్రాద్దం పెడతారన్నమాట. ఆమెకు కుటుంబంతో సంబంధాలు తెగిపోతాయి. ఆస్తిపాస్తుల మీద హక్కుపోతుంది. బ్రాహ్మణ అగ్రహారం నుండి బహిష్కరింపబడుతుంది. ఆచార కర్మలలో ఒక మట్టిపాత్రను పగలగొడతారు. ఇక్కడ మట్టిపాత్ర ఆ స్త్రీ గర్భానికి సంకేతం! అంటే సంతానోత్పత్తి అర్హతను పగలగొట్టడమన్నమాట!! బాల్య వివాహాల వల్ల, యవ్వనదశలోనే విధవరాలైన యువతిని జీవచ్ఛవంగా తయారు చేస్తారు. ఆమె బతికి ఉండగానే తద్దినం పెట్టే నీచమైన ఆచారం ఇది. ఎందరో సంఘ సంస్కర్తలు, మరెందరో హేతువాదులు పూనుకుని మార్పు కోసం నిరంతరం కృషి చేస్తూ ఉంటే, సమాజంలో ఈ దశకైనా వచ్చింది. అయితే రావల్సిన మార్పు ఇంకా చాలా ఉంది.
ఈ విధంగా వివిధ మతాల గూర్చి, మత దురాచారాల గూర్చి వచ్చిన చలన చిత్రాలెన్నో ఉన్నాయి. వాటి గూర్చి ఎంతైనా చెప్పుకోవచ్చు. అయితే బాబామజ్‌ గాంకర్‌ రూపొందించిన ''వురు'' (మేం) అనే చిత్రం మతాలన్నీ జాతీయ సమైక్యతకు పాటు పడాలని ఉద్బోధిస్తుంది. అలాగే రాజేంద్ర జగ్లే రూపొందించిన 'మండూ' సినిమా గూర్చి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. ఇది మధ్యప్రదేశ్‌లోని 'మండూ' అనే స్థలం యొక్క గొప్పదనాన్ని తెలియజేస్తుంది. హిందూ ముస్లింల కలిమికి, చెలిమికి ప్రతీకగా నిలిచే స్థలం అది. బాజ్‌ బహదూర్‌ చక్రవర్తికి, రూపమతి అనే గొర్రెలు కాచే యువతికి మధ్య ప్రణయానికి - పరిణయానికి గుర్తు - ఆ స్థలం!! ఈ కథ మన హైదరాబాద్‌ యువరాజు, భాగ్య (భాగమతి)ల ప్రణయగాథను పోలి ఉంటుంది. రచయితలు ఏ కథైనా రాసుకోవచ్చు. సినీ దర్శకులు ఏ సినిమానైనా తీసుకోవచ్చు. మూఢనమ్మకాల్ని పెంచే దిశలో అభూత కల్పనల్ని మాత్రం ప్రచారం చెయ్యొద్దు. కాలం మారింది. యువత ప్రతిదానికీ కారణం వెతుకుతున్నారు. స్వర్గాల, నరకాల, పునర్జన్మల కాలం చెల్లింది. ఏదైనా ఇక వాస్తవాల పునాదుల మీద రావల్సి ఉంది. ఒక తాజా ఉదాహరణ చెప్తాను. మయన్మార్‌లో ఒక మిలియనీర్‌ అస్వస్థుడయ్యాడు. 'లాభం లేదు ఎక్కువ కాలం బతకడు' అని డాక్టర్లు చెప్పారు. అతను కూడా తనకు తాను గ్రహించుకున్నాడు. దానితో పాటు తన దగ్గరున్న మిలియన్ల డబ్బు చనిపోయాక తనతో రాదు అని వాస్తవం తెలుసుకున్నాడు. ప్రతిరోజూ కొంత కొంత డబ్బు పేదలకు పంచడం ప్రారంభించాడు.

రచయిత: సుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త, సైన్స్‌ ప్రొఫెసర్‌
సెల్‌: 9908633949మతమన్నది లోకానికి హితమైతే, మారణహోమాలేల?
                               డాక్టర్‌ దేవరాజు మహారాజు

''గాడిద లొట్టపిట్ట అయితదా అన్న అనుమానమే వద్దు. రాజకీయం మందుదింటే ఏది ఏదన్న గావొచ్చు'' - 1970లో తెలంగాణ ప్రజల భాషలో నేను ప్రచురించిన కవితా చరణం! రాజకీయాల్లోకి పౌరాణిక పాత్ర అయిన రాముణ్ణి లాగొచ్చు. చరిత్ర నుండి బాబర్‌ (బాబ్రీ)ని లాగొచ్చు. మహిమల్ని లాగొచ్చు. మతాల్ని లాగొచ్చు. మత కలహాల పేరుతో దేశ ప్రజల భయ భ్రాంతుల్ని కూడా రాజకీయం చెయ్యొచ్చు. అసలైతే చరిత్ర తెలిసిన వారందరికీ తెలుసు. ఈ దేశంలో మత సహనం జాతి సంస్కృతిలో అంతర్భాగమని! రాజకీయం ఒక్కోసారి ఒక్కో విషయంపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. ఉపయోగించుకుంటుంది. మత కలహాల పేరుతో జరిగిన హత్యాకాండల్లోంచి రాజకీయాన్ని మైనస్‌ చేసి చూడండి. చెదురు మదురు సంఘటనలు, చిన్న చిన్న పాతకక్షలు తప్ప, మతాల మధ్య, సామాన్యుల మధ్య నిజంగా కలహాల్లేవ్‌. జరిగింది, జరుగుతూ ఉన్నది అంతా రాజకీయ వారసులు పోటీ పడడమే.
       మతాన్ని సరైన అర్థంలో అవగాహన చేసుకోవడానికి వివిధ మతాలపై చలన చిత్రాలొచ్చాయి. ఒక్కో మతం ఎలా పుట్టింది? ఎందుకు పుట్టింది. ఎలా వ్యాప్తి చెందింది. ఏం సాధించింది? దాని ప్రాథమిక సూత్రాలేమిటి? వంటి విషయాలు ఆలోచించినప్పుడు మనిషి మనిషిగా బతకాలని అన్ని మతాలు చెపుతున్నాయి. వాటి సారాన్ని తెలియజేప్పే కొన్ని ముఖ్యమైన సినిమాలు చూస్తేచాలు. ఎందుకంటే, ఆయా చిత్రదర్శకులు ఎంతో అధ్యయనం చేసి, పరిశోధన చేసి తమకంటూ ఒక నిర్దిష్టమైన అవగాహన ఏర్పరుచుకుని తీశారు కాబట్టి.
'ఇస్లాం ఇన్‌ ఇండియా' అనే సినిమాను దర్శకురాలు షమాజైది రూపొందించారు. భారతదేశపు కోస్తా ప్రాంతాలలో అరబ్బులు వ్యాపారం చేయడం, మహ్మద్‌ బీన్‌ ఖాసిన్‌, సింధ్‌ దాని పరిసర ప్రాంతాల్ని జయించడం, టర్కీ, అఫ్ఘనిస్థాన్‌ల నుండి ఎంతోమంది ఈ దేశాన్ని ఆక్రమించడం, స్థావరాలేర్పరుచుకోవడం, ఇస్లాం మత ప్రాప్తికి, వ్యాప్తికి ఎంతో దోహదం చేశాయి. అలాగే సూఫీ మత నాయకులూ, భక్తులూ అయిన డాటా గంజ్‌ షకర్‌, మొయినొద్దీన్‌ కిస్తీ, బఖ్తార్‌ ఖాకి, బాబా షరీద్‌, సయ్యద్‌ అలా హమాదాన్‌ షమ్స్‌ తబ్రిజి వంటి వారంతా ఈ నేల మీద శాంతి, సంతోషాల్ని నిలిపిపోయారు. అందుకే వేల యేండ్ల నుండి ముస్లిం సంప్రదాయాలు, జీవిత విధానాలు భారతీయ సంస్కృతిలో భాగమయ్యాయి. రెండు గంటల పాటు నడిచే ఈ ఇంగ్లీషు చిత్రాన్ని షమాజైది ప్రతిభావంతంగా తెచ్చారు. ఈమెకు లోగడ శ్యాం బెనెగల్‌ చిత్రాలకు స్క్రిప్టు రాసిన అనుభవముంది. సత్యజిత్‌ రే 'షత్రంజ్‌ కి కిలాడి'కి కాస్ట్యూమ్స్‌ సమకూర్చిన అనుభవముంది. ఎం.ఎస్‌. సత్య 'గరమ్‌ హవా' 'కన్నేశ్వర రామా' 'బరి' వంటి గొప్ప చిత్రాలెన్నింటికో స్క్రిప్టు రాశారు.
ఇలాంటిదే మరో ఫ్రెంచ్‌ సినిమా 'నైస్‌ డి అల్లాV్‌ా' ఇది నైజీరియాలో ఇస్లాం మతవ్యాప్తి గురించి చర్చించింది. ఎలెన్‌ డి లాటర్‌ అనే దర్శకురాలు రూపొందించిన ఈ చిత్రం అల్లాV్‌ా దూత అయిన షేక్‌, ఇస్లాం ఆధ్యాత్మిక, ధార్మిక విశేషాలపై ఇచ్చిన వివరాలు ఉన్నాయి. నాస్తిక వాదులు ముస్లిం విధానాలను విమర్శించడం కూడా చిత్రంలో ఉంది. అంటే విషయాన్ని అన్ని కోణాల్నించి స్పృశించినట్టుగా అనిపిస్తుంది. అయితే ఇస్లాం మతంపై వచ్చిన ఈ రెండు చిత్రాలూ మహిళా దర్శకులే రూపొందించడం విశేషం!
        ప్రకాశ్‌ మెహతా అనే మరో దర్శకుడు బౌద్ధ మతంపై దృష్టిసారించి 'జ్యువెల్‌ ఇన్‌ ద లోటస్‌' రూపొందించాడు. మహాయాన బౌద్ధమత ప్రకారం పద్మం, దాని రంగుల ప్రాముఖ్యత విశ్లేషించాడు. ఈ చిత్రానికి సంబంధించిన చిత్రీకరణ టిబెట్‌లోని బౌద్ధ రామంలో జరిగింది. ''బుద్దిస్ట్‌ కల్చర్‌ అండ్‌ పాలి'' అనే మరో లఘుచిత్రం సుహాసిన్‌ ముఖర్జీ రూపొందించారు. సత్యం, ప్రేమ, స్వేచ్ఛ, మానవత్వం, అహింస వంటి విషయాలపై గౌతమబుద్ధుడిచ్చిన వివరణల్ని దృశ్యమయం చేశాడు. బుద్ధిడి రచనలు, బోధనలు ఏవీ లిఖితపూర్వకంగా లేవు. ఆయన తన శిష్యకోటికి బోధించినవే మౌఖిక ప్రచారాన్ని పొందాయి. బుద్ధుడు పాళీ భాషలో బోధ చేశాడు. అది మార్పులు చెంది 'మగధి' భాష అయ్యింది. 'పాళి' అంటే పవిత్రమైన వాచకం అని అర్థం. ఇది ఇతర భారతీయ మాండలికాలపై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపిందని తర్వాత కాలంలో పరిశోధకులు తేల్చారు. ఇదే బౌద్ధమతానికి సంబంధించి 'ఓషన్‌ ఆఫ్‌ విజ్‌డమ్‌' (జ్ఞాన సముద్రం) అనే మరో లఘు చిత్రం కూడా వచ్చింది. ఇది పద్నాలుగవ దలైలామా టిన్‌జిన్‌ సైమాట్యో జీవిత చిత్రణ. ఆరు మిలియన్ల టిబెట్‌ ప్రజలకు ఏకైక మతనాయకుడిగా ఆయన ఎంతటి ప్రాముఖ్యాన్ని సంపాదించుకున్నారన్నది ఈ చిత్రం చూపుతుంది. బౌద్ధానికి మూలపురుషుడైన బుద్ధుడు హిందువుల దశావతారాల్లో ఒకడు ఎట్లా అయ్యాడు.. అనేది ఎవరూ సినిమా తీసినట్టు లేదు. పోనీ కూలంకశంగా చర్చించినట్టులేదు. బౌద్ధులకన్నా ముఖ్యంగా ఈ విషయం మీద హిందూమత పెద్దలు మాట్లాడాలి. 'ఏ కొంచెం మంచి కనిపించినా మేం వారిని దేవుళ్ళను చేస్తామని' చెపుతారేమో. అలాగైతే జైనుడేం తక్కువ చేశాడు. జైనుణ్ణి మరో అవతారంగా కలుపుకోవాల్సింది. షిరిడి బాబా దాదాపు దేవుడై పూజలందుకుంటున్నాడు. పౌరోహిత్యం నెరిపేవారంతా బాబా గుళ్ళలో ఇమిడిపోయారు. ఓ సినీనటికి గుడికట్టిన మూఢజనం ఏమైనా చేయగలరు. అందుకే ప్రసిద్ధ శాస్త్రవేత్త అంటారు 'విశ్వానికి అంతుందేమో గాని, మూఢత్వానికి లేదు' అని!
         తెలుగు చలనచిత్రాలు ప్రారంభమైన తొలి రోజుల్లోనే, జాతిని చైతన్యం చేయడానికి గూడవల్లి రామబ్రహ్మం కంకణం కట్టుకున్నారు. అంటరాని తనం అడుగంటాలని, కుల వ్యవస్థను కూకటివ్రేళ్లతో పెళ్ళగించి వేయాలని ఒక మహోన్నతమైన సంస్కరణ వాదంతో ''మాలపిల్ల'' చిత్రం రూపొందించారు. బ్రాహ్మణాధిక్యత గల ఆనాటి సమాజంలో మాలల దుస్థితి ఎలుగెత్తి చెప్పడమే కాకుండా, ఇతర కులాల వారు వారిని పెండ్లాడి మనుషులుగా గుర్తించాలని కూడా ఆ చిత్రం సూచించింది. 1938లో వెలువడ్డ 'మాలపిల్ల' తమిళులను కూడా విశేషంగా ఆకర్షించింది. అవి భారత స్వాతంత్య్రం కోసం అహింసా పద్ధతిలో పోరాటం సాగుతున్న రోజులు. సహాయ నిరాకరణోద్యమం, సత్యాగ్రహం నిత్యజీవితంలో భాగమైన రోజులు. ఆనాటి రోజుల్ని ఆనాటి సాంఘిక పరిస్థితుల్ని చిత్తశుద్ధితో, విప్లవ స్ఫూర్తితో చిత్రీకరించారు గూడవల్లి రామబ్రహ్మం. చిత్రం ఇతివృత్తం ఈ విధంగా ఉంటుంది.
         హరిజనుడొకడు గొడుగు వేసుకుని వెళ్ళడం బ్రాహ్మణులకు నచ్చదు. బ్రాహ్మణ పెద్దలు పిలిచి దుర్భాషలాడి చెప్పుతో కొడతారు. హరిజనుల్లో సంచలనం బయలు దేరుతుంది. బ్రాహ్మణాధిక్యతను సహించలేక గుడి తలుపులు తోసుకుని లోనికి వెళ్ళే ప్రయత్నం చేస్తారు. సనాతన వాది ఆలయ ధర్మకర్త మేడిచర్ల సుందర రామశాస్త్రికి విషయం తెలుస్తుంది. ''మాలలు దేవాలయం అపవిత్రం చేస్తుంటే... చూస్తూ ఊర్కోవడమేనా? ఛీ.. ఛీ... మీలో బ్రాహ్మణ రక్తం లేదూ'' అని తన వాళ్ళను దూషిస్తాడు. మరోవైపు దౌర్జన్య రహితంగా బ్రాహ్మణుల కళ్ళు తెరిపించాలని గాంధేయవాది అయిన చౌదరి హరిజనుల్ని సమాధాన పరుస్తుంటాడు. ''పికిలిపిట్టా పేడ పురుగు ఒకటే అవుతుందా? సింహం చీమ ఒకటే అవుతాయా?'' అని బ్రాహ్మణులు తమను తాము పొగడుకుంటారు. ''పంచములు ఆదివాసులయ్యారని, వారే నేడు హరిజనులయ్యారని ఇంకా రేపు ఏమవుతారో'' నని ధర్మకర్త రామశాస్త్రి హేళన చేస్తాడు. ''కిన్నెరలు, కింపురుషులు బ్రహ్మరుషులూ అవుతారేమో''నని.. గేలి చేస్తాడు. అవసరమైతే బ్రాహ్మణులు క్షాత్రం పూనగలరని హెచ్చరిస్తాడు. యుగయుగాలుగా తమదై ఉన్న ఈ తాత్త్విక సంపదను ధార్మిక ఆచారాల్ని పరులకు ఎంతమాత్రమూ అందించబోమని కరాఖండీగా చెప్తాడు. అంతేకాదు చెరువు నీళ్ళు హరిజనుల గూడానికి పోకుండా కట్టుదిట్టం చేస్తాడు. ''బాపనోడికి సుఖంగా తిని కూసునే కర్మ, మాలోడికి బువ్వలేక, నీరులేక మలమలమాడే కర్మ.. ఈ భూమ్మీద ఇదేం న్యాయం'' అని హరిజనులు దేవుడి మీద కూడా తిరుగుబాటు చేస్తారు. ''సుకంగా గుళ్ళో కూసోని ప్రసాదాలు తినమరిగిన దేవుడు కూడా బ్రామ్మల పక్షమే''నని తీర్మానించుకుంటారు. మాలపల్లి చలనచిత్రం వెలువడి సుమారు ఎనభై ఏండ్లు అవుతున్నా మన సమాజంలో మాత్రం మార్పు రావల్సినంత రాలేదు. కుల, మత, ప్రాంతీయ బేధాలు రోజు రోజుకూ పేట్రేగిపోతున్నాయి.
         ఈ సందర్భంలో చెప్పుకోవాల్సిన కన్నడ సినిమా 'ఘటశ్రాద్ద'. ఇది దర్శకుడు గిరీష్‌ కాసరవల్లి తొలి చిత్రం. దీని ఇతి వృత్తమేమిటంటే... బ్రాహ్మణ విధవరాలికి కుటుంబంతో అన్ని సంబంధాలను తెగతెంపులు చేయడం 'ఘటశ్రాద్ద' ముఖ్యోద్దేశం! మనిషి చనిపోయినప్పుడు చేసే వైదిక కర్మలతో ఇది సమానం. కాని భేదం ఏమిటంటే 'పాప పంకిలమైన' ఆత్మ ఇక్కడ సజీవంగా ఉంటుంది. అంటే విధవరాలు బతికి ఉండగానే ఆమెకు శ్రాద్దం పెడతారన్నమాట. ఆమెకు కుటుంబంతో సంబంధాలు తెగిపోతాయి. ఆస్తిపాస్తుల మీద హక్కుపోతుంది. బ్రాహ్మణ అగ్రహారం నుండి బహిష్కరింపబడుతుంది. ఆచార కర్మలలో ఒక మట్టిపాత్రను పగలగొడతారు. ఇక్కడ మట్టిపాత్ర ఆ స్త్రీ గర్భానికి సంకేతం! అంటే సంతానోత్పత్తి అర్హతను పగలగొట్టడమన్నమాట!! బాల్య వివాహాల వల్ల, యవ్వనదశలోనే విధవరాలైన యువతిని జీవచ్ఛవంగా తయారు చేస్తారు. ఆమె బతికి ఉండగానే తద్దినం పెట్టే నీచమైన ఆచారం ఇది. ఎందరో సంఘ సంస్కర్తలు, మరెందరో హేతువాదులు పూనుకుని మార్పు కోసం నిరంతరం కృషి చేస్తూ ఉంటే, సమాజంలో ఈ దశకైనా వచ్చింది. అయితే రావల్సిన మార్పు ఇంకా చాలా ఉంది.
ఈ విధంగా వివిధ మతాల గూర్చి, మత దురాచారాల గూర్చి వచ్చిన చలన చిత్రాలెన్నో ఉన్నాయి. వాటి గూర్చి ఎంతైనా చెప్పుకోవచ్చు. అయితే బాబామజ్‌ గాంకర్‌ రూపొందించిన ''వురు'' (మేం) అనే చిత్రం మతాలన్నీ జాతీయ సమైక్యతకు పాటు పడాలని ఉద్బోధిస్తుంది. అలాగే రాజేంద్ర జగ్లే రూపొందించిన 'మండూ' సినిమా గూర్చి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. ఇది మధ్యప్రదేశ్‌లోని 'మండూ' అనే స్థలం యొక్క గొప్పదనాన్ని తెలియజేస్తుంది. హిందూ ముస్లింల కలిమికి, చెలిమికి ప్రతీకగా నిలిచే స్థలం అది. బాజ్‌ బహదూర్‌ చక్రవర్తికి, రూపమతి అనే గొర్రెలు కాచే యువతికి మధ్య ప్రణయానికి - పరిణయానికి గుర్తు - ఆ స్థలం!! ఈ కథ మన హైదరాబాద్‌ యువరాజు, భాగ్య (భాగమతి)ల ప్రణయగాథను పోలి ఉంటుంది. రచయితలు ఏ కథైనా రాసుకోవచ్చు. సినీ దర్శకులు ఏ సినిమానైనా తీసుకోవచ్చు. మూఢనమ్మకాల్ని పెంచే దిశలో అభూత కల్పనల్ని మాత్రం ప్రచారం చెయ్యొద్దు. కాలం మారింది. యువత ప్రతిదానికీ కారణం వెతుకుతున్నారు. స్వర్గాల, నరకాల, పునర్జన్మల కాలం చెల్లింది. ఏదైనా ఇక వాస్తవాల పునాదుల మీద రావల్సి ఉంది. ఒక తాజా ఉదాహరణ చెప్తాను. మయన్మార్‌లో ఒక మిలియనీర్‌ అస్వస్థుడయ్యాడు. 'లాభం లేదు ఎక్కువ కాలం బతకడు' అని డాక్టర్లు చెప్పారు. అతను కూడా తనకు తాను గ్రహించుకున్నాడు. దానితో పాటు తన దగ్గరున్న మిలియన్ల డబ్బు చనిపోయాక తనతో రాదు అని వాస్తవం తెలుసుకున్నాడు. ప్రతిరోజూ కొంత కొంత డబ్బు పేదలకు పంచడం ప్రారంభించాడు.

రచయిత: సుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త, సైన్స్‌ ప్రొఫెసర్‌
సెల్‌: 9908633949